Việt Nam muốn đạt mức nước công nghiệp theo hướng hiện đại cần phải đẩy mạnh phát triển ICT. Nâng chỉ số ICT hiện nay lên khoảng 5-6/10 vào năm 2020.

Công nghệ thông tin – Truyền thông (ICT – Information Communication Technology) bao hàm cả Công nghệ thông tin và Truyền thông là hai ngành công nghệ có quan hệ trực tiếp và ngày càng hội tụ với nhau. Cụ thể là tất cả các lĩnh vực của CNTT từ máy điện toán (MĐT), còn gọi là máy tính điện tử đến mạng MĐT, kể cả mạng internet... đều tích hợp chặt chẽ với nhiệm vụ truyền trực tuyến thông tin, truyền thanh, truyền hình...

Như vậy, kể từ khi có MĐT, chúng ta có thêm một loại hình giao tiếp. Thay vì trực tiếp như trước đây, nay con người có thêm giao tiếp từ xa, trực tuyến, rất nhanh chóng, hầu như tức thời, có thể nhìn thấy nhau, tất cả là nhờ sử dụng ICT. Tầm quan hệ của con người được mở rộng không những toàn cầu mà ra cả vũ trụ. Giao tiếp rất phong phú, đa dạng và ngày càng xuất hiện nhiều hình thức mới, dựa trên công nghệ số. Việc xây dựng cấu trúc ICT trở thành kết cấu hạ tầng mới tích hợp với kết cấu hạ tầng trước đây là bước quan trọng phát triển lên hiện đại.

Như đã nói ở trên, tốc độ cao và xu hướng ngày càng dày đặc của giao tiếp toàn cầu, chắc chắn sẽ đòi hỏi cấu trúc mạng lớn, mà thể hiện điển hình của nó là mạng Internet. Internet, thành phần chủ lực của ICT, có hàm nghĩa là “mạng quốc tế” được xuất hiện từ năm 1974.

Người ta lấy làm lạ rằng tại sao cái tên Internet ra đời muộn mà lại bùng lên nhanh như thế. Từ khoảng 5 thế kỷ trước đây nhà văn viễn tưởng siêu đẳng Ngô Thừa Ân đã cấp cho Tôn Ngộ Không 72 phép biến hoá, còn tại phương Tây nhà văn viễn tưởng hàng đầu thế giới người Pháp Jules Verne đã tả “80 ngày vòng quanh thế giới”, vô cùng ly kỳ, thế mà không ai có ý tưởng cỏn con nào về Internet, có hàng ngàn lần hơn về tính biến hoá khôn cùng và tính ly kỳ rất bất ngờ...

Ấy thế mà cái “mạng nhện” Internet cứ phát triển không có gì sánh kịp. Thống kê tháng 6/2008 cho thấy đã có 1.464 tỷ người say mê sử dụng Internet nghĩa là đã chiếm đến trên 24% tổng số dân thế giới. Giai đoạn 2000-2008 số người sử dụng Internet đã tăng lên 305,5% và với tốc độ này thì đến năm 2020 số người sử dụng Internet sẽ là 6,7 tỉ người trên dân số thế giới lúc đó là 7,5 tỷ người, nghĩa là đạt 90% dân số thế giới. Theo dự báo thì lúc đó toàn thế giới đều dùng Internet không dây, kể cả các vùng núi cao, rừng sâu của các nước đang phát triển.

Thực tế trong thời gian qua cho thấy Internet quả là cỗ máy vĩ đại của toàn nhân loại, chuyên sản xuất hàng hoá công nghệ cao, của nền kinh tế tri thức toàn cầu hoá. Đó cũng là điều kiện cho nhiều nước đang phát triển nổi lên như các nước BRIC (Brazil, Russia, India, China), Phần Lan, Ireland, New Zealand đồng thời góp phần đánh đổ nhiều lần các cuộc họp bàn của WTO về hàng hoá nông sản bất lợi cho nông dân.

Thực ra cũng có nhiều lực lượng cậy thế nhiều tiền và thế lực lớn, cùng những kẻ xấu muốn dùng Internet để gây chiến tranh, cướp bóc của người nghèo, trừng trị phía đối lập... nhưng thực tế cho thấy họ đều bị thất bại bởi sự phẫn nộ của “cư dân mạng” và cuối cùng công bằng, dân chủ và văn minh giữ được thế thắng trên mạng. Riêng việc ông Barack Obama thắng cử Tổng thống Mỹ với ưu thế nổi trội, có vai trò của Internet, cũng đủ thấy lẽ phải thuộc về Internet.

Đã có nhận xét sâu sắc rằng nhờ có Internet phát triển mạnh ở châu Mỹ La tinh, nên chủ nghĩa tự do mới bị sụp đổ và chủ nghĩa xã hội của thế kỷ 21 hình thành ở Venezuela và ở nhiều nước khác trong khu vực, vốn là sân sau của Hoa Kỳ.

Internet cũng là tác nhân làm cho sự sản sinh thông tin, tri thức sáng tạo của nhân loại tăng vọt và lan truyền nhanh toàn cầu, mang lại sự tăng trưởng cực kỳ nhanh của ICT toàn cầu. Trong năm 2002 người ta kiểm kê tất cả các loại hình thông tin, tri thức sáng tạo mới, lưu trữ được, thì thấy đạt khoảng 5 exabytes (1 exabytes = 1018 bytes). Con số này tương đương với 37000 lần tổng số thông tin có trong 17 triệu cuốn sách của thư viện quốc gia trong Quốc hội Hoa Kỳ. Nếu đem lượng thông tin mới sản sinh ra này của năm 2002, chia đều cho số người của thế giới thì mỗi người ứng với 200 triệu bytes (200MB) nghĩa là mỗi người đã viết ra 4 cuốn sách 500 trang/cuốn và mỗi trang ứng với 10kB.

Tốc độ gia tăng thông tin, tri thức hàng năm rất cao, tính chung toàn cầu thường ở mức 30%/năm. Với mức tăng tốc như vậy của ICT, chúng ta thấy nền kinh tế dựa trên tri thức sáng tạo, thực sự trở thành một loại hình kinh tế không khan hiếm, luôn có đủ cho mọi người.

Việt Nam chúng ta muốn đạt mức nước công nghiệp theo hướng hiện đại cần phải đẩy mạnh phát triển ICT. Nâng chỉ số ICT hiện nay mới đạt 3,08/10 (theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới - WB) lên khoảng 5-6/10 vào năm 2020. Với con số đó chắc chắn chúng ta vươn tới xã hội tương đối hiện đại với công bằng, dân chủ và văn minh...

GS.TSKH. Vũ Đình Cự